Instalacja RTV i SAT w domu: jak doprowadzić sygnał telewizyjny

Telewizja to dziś nie jedyne źródło obrazu w domu, bo sporo osób ogląda seriale przez internet. Mimo to instalacja antenowa wciąż ma sens, choćby jako niezależne od łącza źródło programów, które zadziała, gdy padnie router. Kłopot polega na tym, że kabel antenowy prowadzi się w tym samym momencie co instalację elektryczną, na etapie stanu surowego. Jeśli nie zaplanujesz tras teraz, później zostanie ci albo kabel biegnący po wierzchu ściany, albo rozkuwanie świeżego tynku. Poniżej rozkładam instalację RTV i SAT na pięć konkretów, które trzeba ustalić przed tynkowaniem.

DVB-T2 czy SAT: czym różnią się instalacje?

W domu jednorodzinnym spotyka się dwa źródła sygnału telewizyjnego i różnią się one nie tylko sprzętem, ale też sposobem prowadzenia kabli. DVB-T2 to naziemna telewizja cyfrowa, odbierana z anteny kierunkowej ustawionej na najbliższy nadajnik. Sygnał naziemny ma jedną wygodną cechę: można go rozdzielać. Jeden kabel z anteny wpina się w rozgałęźnik, a ten rozsyła obraz do kilku gniazdek. Dzięki temu instalacja naziemna jest prosta i tania w rozbudowie.

Telewizja satelitarna (SAT) działa zupełnie inaczej. Sygnał odbiera talerz z konwerterem, czyli głowicą LNB, zamontowaną na wysięgniku przed czaszą. I tu pojawia się najważniejsza różnica, którą warto zrozumieć na etapie planowania: sygnału satelitarnego nie da się rozdzielić zwykłym rozgałęźnikiem tak jak naziemnego. Każdy tuner satelitarny wymaga własnego, osobnego biegu kabla poprowadzonego od konwertera. Jeśli chcesz mieć satelitę w salonie i w sypialni, do każdego z tych miejsc musi dojść oddzielny kabel SAT. Gdy stanowisk jest więcej, stosuje się urządzenie zwane multiswitchem, które rozdziela sygnał z konwertera na wiele niezależnych linii, ale nadal jest to osobny kabel na każdy tuner.

W praktyce w większości domów prowadzi się obie instalacje równolegle: naziemną DVB-T2 jako bazę do każdego telewizora oraz satelitarną tam, gdzie ktoś planuje płatną platformę. Decyzję trzeba podjąć przed tynkowaniem, bo od niej zależy, ile kabli pobiegnie do każdego stanowiska.

Jakie kable poprowadzić i kiedy?

Do przesyłania sygnału telewizyjnego służy kabel koncentryczny o impedancji 75 Ω, ale nie każdy nadaje się do dobrej jakości obrazu. Do instalacji naziemnej i satelitarnej stosuje się kabel klasy A, na przykład popularny Triset-113, o niskiej tłumienności rzędu 6,9 dB na 100 m przy częstotliwości 862 MHz. Tańsze kable klasy B mają wyraźnie większe straty i przy telewizji w jakości HD potrafią zgubić część sygnału na dłuższej trasie. To fałszywa oszczędność, bo różnica w cenie kabla jest niewielka wobec kosztu jego ułożenia.

Do sygnału satelitarnego również używa się kabla koncentrycznego 75 Ω tej samej klasy, prowadzonego osobnym biegiem od konwertera, o czym była już mowa. Materiał jest ten sam, różni się sposób prowadzenia: naziemny można rozgałęziać, satelitarny nie.

Jest jedna reguła, której nie wolno pominąć. Kabel antenowy to przewód sygnałowy i prowadzi się go osobno od przewodów elektrycznych, z odstępem co najmniej 10 cm, albo w oddzielnej rurze ochronnej. Poprowadzenie koncentryka blisko i równolegle do zasilania 230 V wpuszcza do sygnału zakłócenia, które objawiają się rozsypującym się obrazem albo znikającymi kanałami. Krzyżowanie tras pod kątem prostym jest dozwolone, wspólnego biegu w jednej bruździe z prądem trzeba unikać.

Ile gniazdek antenowych i gdzie?

Gniazdko antenowe montuje się tam, gdzie stanie telewizor, więc punktem wyjścia jest lista miejsc na odbiorniki: salon, sypialnie, kuchnia, gabinet, a czasem taras czy siłownia. W instalacji naziemnej stosuje się gniazdka końcowe, wpięte na końcu linii sygnałowej, albo przelotowe, gdy do jednej linii podpiętych jest kilka gniazdek jedno za drugim. Dobór typu to zadanie instalatora, od inwestora zależy przede wszystkim rozmieszczenie punktów.

Prowadząc kable, warto od razu przewidzieć zapas. Dołożenie gniazdka antenowego na etapie budowy to koszt symboliczny, a jego brak w wykończonym domu oznacza albo kabel po wierzchu ściany, albo kucie. Dlatego gniazdko antenowe planuje się przynajmniej w każdym pokoju, w którym realnie może stanąć telewizor, choćby dziś było jeszcze pusty. Rozmieszczenie tych punktów warto zgrać z ogólnym planowaniem punktów elektrycznych w nowym domu, bo gniazdko RTV najczęściej montuje się w jednej ramce obok gniazda 230 V i gniazda sieciowego, które razem tworzą stanowisko telewizyjne.

Przy większej liczbie gniazdek pojawia się kwestia poziomu sygnału. Każdy rozgałęźnik dzieli moc sygnału naziemnego między odbiorniki, więc przy rozbudowanej instalacji obraz na najdalszym gniazdku może być za słaby. Jeśli gniazdek jest więcej niż cztery, stosuje się wzmacniacz wielopunktowy montowany w punkcie zbiorczym instalacji. Wzmacnia on sygnał z anteny, zanim zostanie rozdzielony, i wyrównuje jakość obrazu na wszystkich stanowiskach.

Antena na dachu: co robi elektryk, a co instalator anten?

Doprowadzenie sygnału do domu zaczyna się na dachu i tu rozdzielają się dwie kompetencje. Instalator anten odpowiada za część odbiorczą: montuje antenę naziemną na maszcie lub na ścianie szczytowej, ustawia ją na właściwy nadajnik, a przy telewizji satelitarnej wiesza czaszę i precyzyjnie ustawia jej azymut oraz konwerter LNB na wysięgniku. To on odpowiada za to, żeby sygnał w ogóle docierał i miał odpowiednią siłę.

Konwerter satelitarny siedzi na talerzu, a poprowadzony od niego kabel schodzi przez dach do rozdzielacza SAT wewnątrz budynku, zwykle do tego samego punktu zbiorczego, w którym znajduje się wzmacniacz naziemny i multiswitch. Stamtąd sygnał rozchodzi się osobnymi kablami do poszczególnych stanowisk. Przejście kabli przez połać dachu wykonuje się szczelnie, przez przepust lub dachówkę wentylacyjną, żeby nie zrobić z tego miejsca drogi dla wody.

Z częścią elektryczną wiąże się obowiązek, o którym często się zapomina. Podstawa masztu antenowego wymaga uziemienia, a dokładniej połączenia wyrównawczego zgodnego z normą PN-EN 60728-11. Maszt na dachu jest wyniesiony ponad budynek i w razie wyładowania atmosferycznego stanowi punkt, przez który przepięcie może wejść do instalacji. Połączenie wyrównawcze odprowadza ładunek bezpiecznie do uziomu i chroni zarówno sprzęt, jak i domowników. To zadanie dla elektryka, który wykonuje instalację, a nie element, który można pominąć dla oszczędności. Antena bez prawidłowego uziemienia to realne zagrożenie, nie formalność.

Instalacja RTV a Smart Home: czy da się zintegrować?

Nowoczesny dom rzadko ogląda telewizję wyłącznie z anteny. Coraz częściej obraz przychodzi z internetu: platformy streamingowe, telewizja hybrydowa, aplikacje w smart TV. Ten sygnał nie płynie kablem antenowym, tylko siecią komputerową, dlatego przy telewizorze planuje się nie tylko gniazdko RTV, ale też gniazdo LAN. Kabel sieciowy daje stabilny, niezależny od WiFi strumień, który przy obrazie 4K robi realną różnicę. Jak zaplanować to okablowanie, opisujemy w osobnym poradniku o instalacji LAN i domowej sieci komputerowej, bo trasy antenowe i sieciowe najlepiej projektować razem, jednym pociągnięciem.

Sama telewizja wpina się też w scenariusze automatyki. W instalacji Smart Home telewizor bywa elementem sterowania: włączenie trybu kina przyciemnia światło, zaciąga rolety i uruchamia odbiornik jednym poleceniem. Do tego nie wystarczy sam kabel antenowy, potrzebna jest przemyślana infrastruktura sterowania i zasilania rozłożona po całym domu. Jeśli myślisz o takim rozwiązaniu, zajrzyj do tekstu o tym, jak przygotować instalację pod Smart Home, bo stanowisko telewizyjne, sieć i automatyka schodzą się zwykle w jednym punkcie i najtaniej powstają w jednym czasie.

Instalacja RTV i SAT w domu jednorodzinnym to infrastruktura, która powstaje raz i służy przez całe życie budynku. Wybór kabla koncentrycznego klasy A, osobny bieg dla każdego tunera satelitarnego, gniazdka rozmieszczone z zapasem, wzmacniacz przy większej liczbie punktów oraz prawidłowo uziemiony maszt to elementy, które na etapie budowy kosztują niewiele, a odtworzone w wykończonym domu wymagają kucia ścian i wejścia na dach. Przejdź przez tę listę z instalatorem, zanim ekipa zamknie bruzdy.